Shloka 23
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
देव्युवाच कि नाम दान॑ नियमं तपो वा कुर्यामहं येन पतिर्ममाद्य । लभेत भागं भगवानचिन्त्यो हार्ध तथा भागमथो तृतीयम्
devy uvāca ki nāma dānaṁ niyamaṁ tapo vā kuryām ahaṁ yena patir mamādya | labheta bhāgaṁ bhagavān acintyo hārdhaṁ tathā bhāgam atho tṛtīyam ||
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ, ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਜਾਂ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਤੀ—ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ—ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯਥੋਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ? ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।”
दक्ष उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic approach to restoring rightful honor: the speaker seeks to achieve justice through ethical means—charity, disciplined vows, and austerity—rather than coercion. It also underscores devotion and the belief that inner discipline can realign social-ritual order.
Pārvatī, distressed, asks what religious practice she should perform so that her husband Śiva (Śaṅkara), described as ‘inconceivable,’ will receive his due portion in a sacrifice—ideally half, or at least a third.