Shloka 8
परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
आसन गृहस्था भूयिष्ठा अव्युत्क्रान्ता: स्वकर्मसु । राजानश्न तथा युक्ता ब्राह्मणाश्न यथाविधि
āsan gṛhasthā bhūyiṣṭhā avyutkrāntāḥ svakarmasu | rājānaś ca tathā yuktā brāhmaṇāś ca yathāvidhi ||
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕਰਤੱਬਾਂ ਤੋਂ ਡਿਗੇ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਿਤ ਕਰਮ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila emphasizes that spiritual and ethical excellence does not require abandoning the householder life; rather, one should remain steady in one’s own prescribed duties and perform them properly (yathāvidhi) with disciplined, selfless intent (niṣkāma-bhāva).
Kapila is citing the precedent of earlier times: many householders—including kings and Brahmins—fulfilled their respective roles without deviating from duty, illustrating that dharma can be upheld through faithful performance of one’s social and ritual responsibilities.