Shloka 27
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
अज्जन्येतानि यज्ञस्य यज्ञो मूलमिति श्रुति: । आज्येन पयसा दध्ना शकृता5$मिक्षया त्वचा
ajyajanyetāni yajñasya yajño mūlam iti śrutiḥ | ājyena payasā dadhnā śakṛtā'mikṣayā tvacā |
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਗਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਦਾਰਥ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਘਿਉ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਗੋਬਰ, ‘ਆਮਿਕਸ਼ਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਦੁੱਧ-ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਗਾਂ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਹੜੀ-ਜਿਹੜੀ ਵਸਤੂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila teaches that yajña, grounded in śruti, is a sustaining principle for worldly order, and that the cow’s products are legitimate, prescribed means for fulfilling ritual duty; one should procure and use them according to scriptural injunction.
In a didactic discourse within Śānti Parva, Kapila is explaining the ritual and ethical significance of yajña, listing cow-derived substances (like ghee, milk, curd, dung, āmikṣā, hide) as components used in sacrificial practice and urging their proper, rule-based collection and use.