Shloka 15
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
एवं विदित्वा सर्वार्थानारभेतेति वैदिकम् । नारभेतेति चान्यत्र नैछ्िकी श्रूयते श्रुति:
evaṁ viditvā sarvārthān ārabheteti vaidikam | nārabheteti cānyatra naiṣkikī śrūyate śrutiḥ ||
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਕੇ ਕਰਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਮਤ ਹੈ। ਪਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਨੈਸ਼ਠਿਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੀ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila highlights a tension within scriptural discourse: one strand of Vedic teaching endorses undertaking action after proper understanding, while another śruti passage is cited as advocating non-initiation of action—pointing to the need for discernment about context, aim (dharma/artha/mokṣa), and the seeker’s stage of life.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Kapila is presenting competing scriptural viewpoints to frame a discussion on whether liberation-oriented wisdom leads to engaged action (performed with understanding) or to renunciant non-engagement (refraining from initiating karma).