Shloka 5
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
चिरं स चिन्तयत्यर्थश्रिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् । चिरं कार्याभिपत्तिं च चिरकारी तथोच्यते
ciraṃ sa cintayaty arthaśrīraṃ jāgrac ciraṃ svapan | ciraṃ kāryābhipattiṃ ca cirakārī tathocyate ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਉਹ ਲਾਭ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦਾ; ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਜਾਗਦਾ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਵਿਲੰਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਚਿਰਕਾਰੀ’—ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse characterizes a person whose habitual slowness—extended thinking, wakefulness, sleep, and delayed completion of tasks—becomes a defining ethical trait, illustrating how repeated conduct turns into reputation and name.
Bhishma describes someone known for long delays in thought and action; because he completes work only after much time, people give him the epithet ‘Cirakārī’ (“late-acting”).