Shloka 19
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
Devanagari script
स कदाचित्निराहारो वायुभक्षो महातपा: । तस्थौ काष्ठवदव्यग्रो न चचाल च कहिचित्
Translation
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਾਜਲੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਕਦੇ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकदाचित्
निराहारःwithout food, fasting
निराहारः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिराहार
FormMasculine, Nominative, Singular
वायुभक्षःair-eating (living on air)
वायुभक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootवायुभक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
महातपाःa great ascetic (of great austerity)
महातपाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्थौstood
तस्थौ:
TypeVerb
Rootस्था
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
काष्ठवत्like a piece of wood
काष्ठवत्:
TypeIndeclinable
Rootकाष्ठवत्
अव्यग्रःunagitated, undistracted
अव्यग्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चचालmoved, wavered
चचाल:
TypeVerb
Rootचल्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कर्हिचित्ever, at any time
कर्हिचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकर्हिचित्
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes