Shloka 30
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
वेदांश्व वेद्यं तु विधिं च कृत्स्न- मथो निरुक्त परमार्थतां च । सर्व शरीरात्मनि य: प्रवेद तस्यैव देवा: स्पृहयन्ति नित्यम्
vedāṁś ca vedyaṁ tu vidhiṁ ca kṛtsnam atho nirukta-paramārthatāṁ ca | sarva-śarīrātmani yaḥ pravedā tasyaiva devāḥ spṛhayanti nityam ||
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਸਭ ਦੇਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਣਨਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ, ਵਿਧੀ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ (ਕਰਮਕਾਂਡ), ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਰੁਕਤ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਸਰਵਾਤਮਾ-ਜ੍ਞਾਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਦਾ ਲਾਲਾਇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Self-knowledge is presented as the culmination of all learning: one who realizes the indwelling Self in all beings thereby comprehends the Vedas, the knowable, ritual injunctions, interpretive meaning, and ultimate truth; such a realized person becomes spiritually eminent, even attracting the reverence of the gods.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa delivers a doctrinal statement elevating the knower of the universal indwelling Self above mere textual or ritual mastery, portraying divine beings themselves as eager to honor and serve such a sage.