Shloka 12
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
सिध्यन्ति चास्य सर्वार्था विज्ञानं च प्रवर्तते । सम: सर्वेषु भूतेषु लब्धालब्धेन वर्तयन्
sidhyanti cāsya sarvārthā vijñānaṃ ca pravartate | samaḥ sarveṣu bhūteṣu labdhālabdhena vartayan, sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ-ਗਿਆਨ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਲਾਭ-ਅਲਾਭ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਏ। ਸੱਤਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਨੀਂਦ (ਆਲਸ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦ) ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਜੋਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
Cultivate sattva and equanimity: when one remains impartial toward all beings and is content in gain and non-gain, higher discernment (vijñāna) awakens and the practitioner becomes capable of overcoming sleep-like inertia and heedlessness, leading to the fulfillment of spiritual aims.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Vyāsa continues a didactic passage describing the marks and results of yogic conduct—impartiality toward beings, contentment with outcomes, and the arising of realized knowledge.