Shloka 33
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
Devanagari script
जित्वा संग्रामान् पालयित्वा प्रजाश्न सोम॑ पीत्वा तर्पयित्वा द्विजाग्र्यान् । युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां युद्धे क्षीणो मोदते देवलोके
Transliteration
jित्वा saṅgrāmān pālayitvā prajāḥ somaṁ pītvā tarpayitvā dvijāgryān | yuktyā daṇḍaṁ dhārayitvā prajānāṁ yuddhe kṣīṇo modate devaloke |
Translation
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਨੇਕਾਂ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਪਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਅਗੇਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।
Word by Word
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
संग्रामान्battles
संग्रामान्:
Karma
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Accusative, Plural
पालयित्वाhaving protected/ruled
पालयित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootपालय् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
सोमम्Soma (ritual drink)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Accusative, Singular
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
तर्पयित्वाhaving satisfied
तर्पयित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootतर्पय् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
द्विजाग्र्यान्foremost Brahmins (best of the twice-born)
द्विजाग्र्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विजाग्र्य
FormMasculine, Accusative, Plural
युक्त्याwith proper method/strategy
युक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootयुक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
दण्डम्punishment/rod (royal authority)
दण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
धारयित्वाhaving borne/held
धारयित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
प्रजानाम्of the subjects
प्रजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
क्षीणःslain/laid low (lit. exhausted)
क्षीणः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षीण
FormMasculine, Nominative, Singular
मोदतेrejoices/enjoys
मोदते:
Karta
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
FormPresent, Indicative, Atmanepada, 3rd, Singular
देवलोकेin heaven (world of the gods)
देवलोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवलोक
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
King HayagrīvaS
SomaD
dvijāgryāḥ (foremost Brāhmaṇas)D
devalokaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes