Shloka 35
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
स्थापितो हास्य समय: पूर्वमेव स्वयम्भुवा । अजसंं परियात्येष सत्येनावतपन् प्रजा:
śakra uvāca | sthāpito hāsya samayaḥ pūrvam eva svayambhuvā | ajaṃ saṃpariyāty eṣa satyenāvatapan prajāḥ |
ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸਵਯੰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਮਰਯਾਦਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਤ੍ਯ-ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਤਾਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the cosmos functions through a divinely established ordinance: even the Sun moves and gives heat according to a rule grounded in satya (truth). Ethical order (dharma) is mirrored in natural order—steadfast adherence to truth sustains the world.
Indra explains that the Sun’s continuous revolution and his life-sustaining heat are not arbitrary; they proceed because the Self-born Creator (Brahmā) fixed a prior ‘limit/ordinance’ (samaya, maryādā). The statement situates cosmic regularity as obedience to an original divine command aligned with truth.