Shloka 2
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभि भूयते । देहान्तरमिवापतन्नश्नरत्युपगतस्पृह:,स्वप्नमें जीवको प्रायः रजोगुण और तमोगुण दबा लेते हैं। वह कामनायुक्त होकर दूसरे शरीरको प्राप्त हुएकी भाँति विचरता है
svapne hi rajasā dehī tamasā cābhibhūyate | dehāntaram ivāpatann aśnaraṭy upagata-spṛhaḥ ||
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਤੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dream-experience is explained as a condition where the embodied self is dominated by rajas and tamas, so desire and delusion shape perception; the dreamer behaves as if inhabiting another body, illustrating how craving can fabricate a convincing but unreal world.
Bhishma is instructing about the workings of consciousness and the guṇas: in dream the jīva, propelled by latent desires, wanders through dream-objects as though it had taken on a different embodiment.