Shloka 5
Brahmacarya-Upāya: Jñāna, Śauca, and the Mind’s Role in Desire (शान्ति पर्व, अध्याय २०७)
Devanagari script
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्रवर: प्रभु: । पुरुष: सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभु:
Translation
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਭਗਵਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਹੀ ਸਭ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਪੁਰੁਸ਼ ਏਵੇਦੰ ਸਰਵਮ੍’ ਆਦਿ ਵਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
Word by Word
केशवःKeshava (Krishna)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ईश्वरःLord, ruler
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःmaster, sovereign
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषःthe Person (Supreme Being)
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइति
एवindeed, just
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
श्रूयतेis heard / is stated (in scripture)
श्रूयते:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, Atmanepada (Passive sense), Third, Singular
बहुधाin many ways
बहुधा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
विभुःthe all-pervading one
विभुः:
Karta
TypeNoun
Rootविभु
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes