Shloka 12
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
Devanagari script
पश्य प्रह्याद संयोगान् विप्रयोगपरायणान् । संचयांश्व विनाशान्तान् न क्वचिद् विदधे मनः
Translation
ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ! ਵੇਖ—ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸੰਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ।
Word by Word
पश्यsee; behold
पश्य:
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
प्रह्लादO Prahlāda
प्रह्लाद:
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संयोगान्unions; associations
संयोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootसंयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विप्रयोग-परायणान्ending in separation; having separation as their final outcome
विप्रयोग-परायणान्:
TypeAdjective
Rootविप्रयोगपरायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
संचयान्accumulations; hoards
संचयान्:
Karma
TypeNoun
Rootसंचय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विनाश-अन्तान्ending in destruction
विनाश-अन्तान्:
TypeAdjective
Rootविनाशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
क्वचित्anywhere; in any place
क्वचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
विदधेI place; I fix (my mind)
विदधे:
TypeVerb
Rootधा (दधाति)
Formलिट् (perfect), आत्मनेपद, उत्तम, एकवचन
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes