Shloka 14
Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa
Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life
Devanagari script
धनवान् क्रोधलोभाभ्यामाविष्टो नष्टचेतन: । तिर्यगीक्ष: शुष्कमुख: पापको भ्रुकुटीमुख:
Translation
ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੌਂਹਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
धनवान्wealthy (man)
धनवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधनवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधलोभाभ्याम्by anger and greed
क्रोधलोभाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootक्रोध + लोभ
FormMasculine, Instrumental, Dual
आविष्टःpossessed, seized (by)
आविष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootआ-विश्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
नष्टचेतनःone whose awareness/mind is lost
नष्टचेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootनष्ट + चेतन
FormMasculine, Nominative, Singular
तिर्यगीक्षःone who looks sideways/askance
तिर्यगीक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootतिर्यक् + ईक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
शुष्कमुखःdry-mouthed
शुष्कमुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुष्क + मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
पापकःsinful, wicked
पापकः:
Karta
TypeAdjective
Rootपापक
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रुकुटीमुखःone with a frowning face (knit brows)
भ्रुकुटीमुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रुकुटी + मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes