Shloka 27
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
पुत्रनाशे वित्तनाशे ज्ञातिसम्बन्धिनामपि । प्राप्पते सुमहद् दुखं दावाग्निप्रतिमं विभो । दैवायत्तमिदं सर्व सुखदुःखे भवाभवौ
putranāśe vittanāśe jñātisambandhinām api | prāpnoti sumahad duḥkhaṃ dāvāgnipratimaṃ vibho | daivāyattam idaṃ sarvaṃ sukhaduḥkhe bhavābhavau ||
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਸ, ਧਨ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਦੈਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ—ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਤ-ਉਤਰਤ ਵੀ।
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the intensity of grief caused by loss (child, wealth, kinship) and frames such experiences as governed by daiva (destiny), urging a reflective, less ego-centered response to happiness and suffering and to one’s worldly rise and decline.
In the didactic setting of Śānti Parva, a Brāhmaṇa speaker addresses a powerful listener (“vibho”), describing how devastating losses ignite grief like a forest fire, then broadens the point into a moral-philosophical reflection that life’s gains and reversals are fate-dependent.