Shloka 16
निर्वेदोपदेशः (Nirveda-Upadeśa) — Maṅki’s Dispassion and the Limits of Wealth-Seeking
तदनन्तर! जब प्रातःकाल हुआ तब राजधर्मने ब्राह्मणके सुखका उपाय सोचकर इस प्रकार कहा--'सौम्य! इस मार्गसे जाइये, आपका कार्य सिद्ध हो जायगा। यहाँसे तीन योजन दूर जानेपर जो नगर मिलेगा, वहाँ महाबली राक्षसराज विरूपाक्ष रहते हैं, वे मेरे महान् मित्र हैं ।।
tad-anantaraṁ prātaḥkāle jāte rājadharmā brāhmaṇasya sukhopāyaṁ cintayitvā evam uvāca— “saumya, anena mārgeṇa gaccha; tava kāryaṁ siddhaṁ bhaviṣyati. ataḥ triyojana-dūre yāvat nagaraṁ prāpsyasi, tatra mahābalī rākṣasa-rājā virūpākṣaḥ vasati; sa mama mahān mitram. taṁ gaccha dvija-mukhya tvaṁ sa mad-vākya-pracoditaḥ; kāmān abhīpsitān tubhyaṁ dātā nāsty atra saṁśayaḥ.”
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿਹਾ— “ਸੌਮ੍ਯ! ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਥੋਂ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਜੋ ਨਗਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਰਾਜ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਓ; ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਨੋਵਾਂਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler committed to dharma actively seeks practical means to relieve a supplicant’s distress, using legitimate relationships and resources to ensure welfare; ethical governance includes responsibility for others’ well-being and reliable fulfillment of promises.
At daybreak, King Dharma directs a brahmin to travel a specific route to a nearby city, where the king’s powerful friend Virūpākṣa lives; Dharma assures the brahmin that, on his recommendation, Virūpākṣa will provide the requested wealth and fulfill the brahmin’s desires.