Shloka 76
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
ब्राह्मणस्तु सुरापस्य गन्धमादाय सोमप:,सोमपान करनेवाला ब्राह्मण यदि किसी शराबीकी गन्ध भी सूँघ ले तो वह तीन दिनोंतक गरम जल पीकर रहे, फिर तीन दिन गरम दूध पीये। तीन दिन गरम दूध पीनेके बाद तीन दिनतक केवल वायु पीकर रहे। इससे वह शुद्ध हो जाता है
brāhmaṇas tu surāpasya gandham ādāya somapaḥ |
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸੋਮਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਮਦਿਰਾਪੀ ਦੀ ਗੰਧ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ: ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪੀਏ; ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਹੀ ਪੀਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਕੇਵਲ ਵਾਯੂ ਉੱਤੇ ਰਹੇ (ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ)। ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that even indirect contact with intoxicants (here, merely smelling a drunkard) is treated as a serious impurity for a Soma-qualified Brahmin, and that purity is restored through a structured, time-bound penance emphasizing restraint and bodily discipline.
In Bhishma’s instruction on dharma in the Shanti Parva, he lays down a specific expiation: three days on hot water, three days on hot milk, and three days living only on air, after which the Brahmin is considered purified.