Shloka 51
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
नैर्कतीं दिशमास्थाय निपतेत् स त्वजिह्मृग: । ब्राह्मणार्थेडपि वा प्राणान् संत्यजेत् तेन शुद्धयति
nairṛtīṁ diśam āsthāya nipatet sa tv ajihmṛgaḥ | brāhmaṇārthe ’pi vā prāṇān saṁtyajet tena śuddhyati |
ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਜੇ ਉਹ ਕਪਟ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ—ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma presents extreme forms of expiation: purification can be attained through uncompromising sincerity and self-sacrifice, especially when one gives up life for the protection or welfare of a brāhmaṇa.
In Śānti Parva’s dharma-discourse, Bhīṣma is describing acts regarded as powerful atonements—going toward the south‑western quarter and falling down (a ritualized self-offering), or sacrificing one’s life for a brāhmaṇa—as means to remove grave impurity.