Shloka 41
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्तने कहा--पूजनी! प्राणोंका नाश करनेवाले भी यदि एक साथ रहने लगें तो उनमें परस्पर स्नेह उत्पन्न हो जाता है और वे एक-दूसरेका विश्वास भी करने लगते हैं; जैसे श्वपच (चाण्डाल) के साथ रहनेसे कुत्तेका उसके प्रति स्नेह और विश्वास हो जाता है ।।
brahmadatta uvāca—pūjanī! prāṇānāśakārakā api yadi ekatra saṁvasanti, teṣāṁ parasparaṁ snehaḥ prādurbhavati, anyonyaviśvāsaś ca jāyate; yathā śvapacena (cāṇḍālena) saha saṁvāsāt śunas tasmin snehaṁ viśvāsaṁ ca gacchati. anyonyakṛtavairāṇāṁ saṁvāsān mṛdutāṁ gatam; naiva tiṣṭhati tad vairaṁ puṣkarastham ivodakam.
ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੂਜਨੀ! ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਨੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਵਪਚ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੈਰ ਵੀ ਸਹਵਾਸ ਨਾਲ ਨਰਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Proximity and shared living can transform even deadly hostility into affection and trust; sustained association softens enmity until it cannot endure—like water that cannot cling to a lotus leaf.
Brahmadatta addresses a respected woman and argues for the pacifying power of companionship, illustrating it with everyday analogies (dog and śvapaca; water on lotus) to show that even entrenched enemies can reconcile through continued association.