Shloka 56
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
Devanagari script
इति ते सर्वमाख्यातं यो दण्डो मनुजर्षभ । नियन्ता सर्वलोकस्य धर्माक्रान्तस्थ भारत
Translation
ਹੇ ਮਨੁਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਦੰਡ ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context