Shloka 73
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
अनुज्ञाप्य मृगेन्द्रं तु गोमायुर्नीतिशास्त्रवित् । तेनामर्षेण संतप्त: प्रायमासितुमैच्छत
anujñāpya mṛgendraṃ tu gomāyur nītiśāstravit | tenāmarṣeṇa saṃtaptaḥ prāyam āsitum aicchat ||
ਫਿਰ ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਗਿੱਦੜ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਅਮਰਸ਼ (ਅਪਮਾਨ-ਜਨਿਤ ਕ੍ਰੋਧ) ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ (ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ) ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Learning in nīti (ethical and political wisdom) is incomplete without inner discipline; resentment (amarṣa) can overpower reason and push one toward harmful extremes like self-destruction. The verse implicitly upholds self-mastery as a key component of dharma.
A jackal, described as knowledgeable in nīti-śāstra, takes leave of the lion (mṛgendra). Burning with indignation, he considers undertaking prāya—fasting unto death—as a response to his wounded pride/resentment.