Shloka 72
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
ततो विज्ञातचरित: सत्कृत्य स विमोक्षित: । परिष्वक्तश्न सस्नेहं मृगेन्द्रेण पुनः: पुन:
Translation
ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਸੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਨੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
विज्ञात-चरितःwhose conduct was known/ascertained
विज्ञात-चरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootविज्ञातचरित
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्कृत्यhaving honored, after honoring
सत्कृत्य:
TypeVerb
Rootसत् + कृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विमोक्षितःwas released, was set free
विमोक्षितः:
TypeVerb
Rootवि + मुच्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle
परिष्वक्तःwas embraced
परिष्वक्तः:
TypeVerb
Rootपरि + स्वज्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सस्नेहम्affectionately, with affection
सस्नेहम्:
TypeIndeclinable
Rootसस्नेह
मृगेन्द्रेणby the lion (lord of beasts)
मृगेन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमृगेन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes