Shloka 22
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां शोकजं बाष्पमुत्सूजन् । कृपादीन् स तदा वीरान् सवनिव नराधिप:,राजन! अत्यन्त दुःखी हुए अश्वत्थामाकी वह बात सुनकर आपके पुत्र राजा दुर्योधनके नेत्रोंस शोकके आँसू बहने लगे। उसने दोनों हाथोंसे नेत्रोंको पोंछा और कृपाचार्य आदि समस्त वीरोंसे यह समयोचित वचन कहा--
vimṛjya netre pāṇibhyāṃ śokajaṃ bāṣpam utsṛjan | kṛpādīn sa tadā vīrān savaniva narādhipaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ— ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਸੋਗ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਹੰਝੂ ਵਹਿਣ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the human reality of grief even in a king and warrior, and the ethical need to regain composure to speak appropriately to one’s elders and allies in a crisis.
After hearing distressing words (contextually connected with Aśvatthāman), the king’s eyes fill with tears; he wipes them and then addresses Kṛpa and the other warriors with timely speech.