Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha

Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site

वैष्णव्यश्व तथा सौर्यों वाराह्म॒श्न महाबला: | रूपेणाप्सरसां तुल्या मनोहायों मनोरमा:

vaiṣṇavyaś ca tathā sauryāḥ vārāhāś ca mahābalāḥ | rūpeṇāpsarasāṃ tulyā manohāryo manoramāḥ ||

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਾਹ-ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ; ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ—ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰਮਣੀਯ।

वैष्णव्यःVaiṣṇavī (powers/energies of Viṣṇu)
वैष्णव्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootवैष्णवी
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सौर्याःsolar (of Sūrya)
सौर्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootसौर्य
FormFeminine, Nominative, Plural
वाराह्यःof Varāha (boar-incarnation)
वाराह्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाराही
FormFeminine, Nominative, Plural
महाबलाःmighty/very powerful
महाबलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormFeminine, Nominative, Plural
रूपेणby form/appearance
रूपेण:
Karana
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Instrumental, Singular
अप्सरसाम्of the Apsarases
अप्सरसाम्:
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Genitive, Plural
तुल्याःequal/similar
तुल्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormFeminine, Nominative, Plural
मनोहारिण्यःmind-enchanting
मनोहारिण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोहारिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
मनोरमाःdelightful/beautiful
मनोरमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोरम
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Viṣṇu
S
Sūrya
V
Varāha
A
Apsarases
M
Mātṛkās (Mother-goddess powers, implied by context)

Educational Q&A

The passage highlights that divine power (śakti) can be both formidable and beautiful—energies aligned with major deities are portrayed as awe-inspiring yet auspicious, suggesting that cosmic order is upheld through powers that can protect, bless, and also overwhelm hostile forces.

Vaiśampāyana continues a description of the Mātṛkā-like divine powers associated with various gods. Here he specifies those connected with Viṣṇu, Sūrya, and Varāha, emphasizing their great strength and their enchanting, Apsaras-like appearance.