Shloka 59
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
Devanagari script
सर्वो विमृशते जन्तुः कृच्छुस्थो धर्मदर्शनम् । पदस्थ: पिद्ठितं द्वारं परलोकस्य पश्यति,प्राय: सभी प्राणी जब स्वयं संकटमें पड़ जाते हैं तो अपनी रक्षाके लिये धर्मशास्त्रकी दुहाई देने लगते हैं और जब अपने उच्च पदपर प्रतिष्ठित होते हैं, उस समय उन्हें परलोकका दरवाजा बंद दिखायी देता है
Transliteration
sarvo vimṛśate jantuḥ kṛcchrastho dharmadarśanam | padasthaḥ pihitaṃ dvāraṃ paralokasya paśyati ||
Translation
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹਰ ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਦੁਹਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਦ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜਿਵੇਂ ਬੰਦ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
सर्वःevery (one)
सर्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
विमृशतेreflects/considers
विमृशते:
TypeVerb
Rootवि-मृश्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
जन्तुःa creature, living being
जन्तुः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
कृच्छुस्थःbeing in distress/difficulty
कृच्छुस्थः:
TypeAdjective
Rootकृच्छु-स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मदर्शनम्the sight/consideration of dharma (righteousness)
धर्मदर्शनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म-दर्शन
FormNeuter, Accusative, Singular
पदस्थःstanding in (high) position; established in office
पदस्थः:
TypeAdjective
Rootपद-स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
पिहितम्closed, shut
पिहितम्:
TypeAdjective
Rootपि-धा (पिधान)
FormNeuter, Accusative, Singular
द्वारम्door, gate
द्वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार
FormNeuter, Accusative, Singular
परलोकस्यof the other world (afterlife)
परलोकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपर-लोक
FormMasculine, Genitive, Singular
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraP
paraloka (the other world/afterlife)D
dvāra (gate/door)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes