Shloka 21
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
देवो5पि सन् देहविमो क्षहेतो- निमित्तमैच्छत् सकलार्थतत्त्ववित् । स संनिरुद्धेन्द्रियवाड्मनास्तु शिश्ये महायोगमुपेत्य कृष्ण:,भगवान् श्रीकृष्ण सम्पूर्ण अर्थोंके तत्त्ववेत्ता और अविनाशी देवता हैं। तो भी उस समय उन्होंने देहमोक्ष या ऐहलौकिक लीलाका संवरण करनेके लिये किसी निमित्तके प्राप्त होनेकी इच्छा की। फिर वे मन, वाणी और इन्द्रियोंका निरोध करके महायोग (समाधि)-का आश्रय ले पृथ्वीपर लेट गये
devo 'pi san deha-vimokṣa-hetoḥ nimittam aicchat sakalārtha-tattva-vit | sa saṃniruddhendriya-vāg-manās tu śiśye mahā-yogam upetya kṛṣṇaḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਭਾਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਭ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਤੱਤਵ-ਵੇਤਾ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਹ-ਵਿਮੋਚਨ—ਅਰਥਾਤ ਲੋਕਿਕ ਲੀਲਾ ਦੇ ਸੰਵਰਨ—ਲਈ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਮਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਯੋਗ (ਸਮਾਧੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਨਾ ਤਾਂ ਹਾਰ ਸੀ ਨਾ ਹੀ ਦੁਰਘਟਨਾ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਸੰਯਮਿਤ ਸੰਕਲਪ ਸੀ।
वैशम्पायन उवाच