Shloka 14
Devanagari script
हतारोहा यथा नागाश्छिन्नहस्ता यथा नरा: । सर्वे पार्थमयं लोकं सम्पश्यन्तो भयार्दिता:
Translation
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣ ਉਹ ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹੋਣ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ)ਮਯ ਹੀ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
Word by Word
हतारोहाःthose whose riders are slain
हतारोहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतारोह (हत + आरोह)
FormMasculine, Nominative, Plural
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नागाःelephants
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
छिन्नहस्ताःthose whose hands are cut off
छिन्नहस्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootछिन्नहस्त (छिन्न + हस्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नराःmen
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
पार्थमयम्consisting of Arjuna / filled with Arjuna
पार्थमयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपार्थमय (पार्थ + मय)
FormMasculine, Accusative, Singular
लोकम्world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
सम्पश्यन्तःseeing / beholding
सम्पश्यन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + पश्य (वर्तमान कृदन्त: शतृ)
FormMasculine, Nominative, Plural
भयार्दिताःafflicted by fear
भयार्दिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभयार्दित (भय + आर्दित)
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes