Shloka 78
भवन्ति पुरुषव्याप्र नाविका: कालपर्यये । तथा कर्ण समासाद्य तावका: पुरुषर्षभ
bhavanti puruṣavyāprā nāvikāḥ kālaparyaye | tathā karṇa samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਪੁਰਖ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਮਲਾਹ ਬਹੁਤ ਚੌਕਸ ਤੇ ਤਤਪਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਉਠੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how decisive moments (kāla-paryaya) awaken heightened effort: just as boatmen become most vigilant in dangerous crossings, warriors intensify their resolve when rallied around a capable leader like Karṇa.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces, upon reaching and aligning with Karṇa, became vigorously active—suggesting a surge of confidence and coordinated action under Karṇa’s presence.