Shloka 693
निपपात तदा भूमौ किंचित्प्राणो नराधिप: । बलवान शत्रुके द्वारा अत्यन्त घायल किया हुआ शत्रुसूदन राजा शकुनि तत्काल पृथ्वीपर गिर पड़ा। उस समय उसमें जीवनका कुछ-कुछ लक्षण शेष था
nipapāta tadā bhūmau kiñcit-prāṇo narādhipaḥ | balavān śatruke dvārā atyanta-ghāyala-kṛtaḥ śatrusūdanaḥ rājā śakuniḥ tatkālaṃ pṛthivīpar girāḥ paḍā | tasmin samaye tasmin jīvanasya kiñcit-kiñcil-lakṣaṇaṃ śeṣam āsīt |
ਤਦੋਂ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘਾਇਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਕੇਵਲ ਧੁੰਦਲੇ ਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the impermanence of power and the moral weight of warfare: even celebrated ‘slayers of enemies’ are subject to downfall, and violence culminates in suffering and vulnerability.
Sañjaya reports that King Śakuni, grievously wounded by a powerful opponent, collapses to the ground with only slight signs of life remaining.