Shloka 31
कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्
Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words
Devanagari script
प्रतिमानेषु कुम्भेषु दन्तवेष्टेषु चापरे । निगृहीता भृशं नागा: प्रासतोमरशक्तिभि:
Translation
ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਪ੍ਰਾਸ, ਤੋਮਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਪੱਖ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕੁੰਭਸਥਲ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
Word by Word
प्रतिमानेषुin the temples (of elephants)
प्रतिमानेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रतिमान
FormNeuter, Locative, Plural
कुम्भेषुin the frontal globes (kumbhas)
कुम्भेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुम्भ
FormMasculine, Locative, Plural
दन्तवेष्टेषुin the tusk-bases / tusk-sockets (lit. tusk-enclosures)
दन्तवेष्टेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदन्तवेष्ट
FormMasculine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypePronoun
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural
निगृहीताःwere restrained / subdued
निगृहीताः:
TypeVerb
Rootनि-ग्रह्
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
भृशम्greatly, exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
नागाःelephants
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रासतोमरशक्तिभिःwith spears, javelins, and lances
प्रासतोमरशक्तिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रास-तोमर-शक्ति
FormFeminine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes