Shloka 20
Adhyāya 10: Śrutakarmā’s Engagements; Prativindhya–Citra Duel; Drauṇi Advances toward Bhīma
ततो दुर्योधन: प्रीतः प्रियं श्रुत्वास्य तद् वच: । प्रीतिसत्कारसंयुक्त तथ्यमात्महितं शुभम्
tato duryodhanaḥ prītaḥ priyaṃ śrutvāsya tad vacaḥ | prītisatkārasaṃyuktaṃ tathyam ātmahitaṃ śubham |
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ—ਇਹ ਆਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਧੇਯ ਕਰਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੇ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਕਹੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the power of speech: words that are pleasing yet also truthful and ‘auspicious’ can stabilize a leader’s mind. At the same time, it subtly exposes an ethical tension—Duryodhana’s ‘self-benefit’ (ātmahita) is pursued within a destructive war, showing how persuasive counsel may reinforce questionable aims.
Sañjaya reports that Duryodhana becomes pleased after hearing agreeable words (contextually from Aśvatthāman) and then, with affection and honor, addresses Karṇa. The prose context explains that Duryodhana is comforted by the hope that Karṇa will defeat the Pāṇḍavas after Bhīṣma and Droṇa have fallen.