Shloka 17
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — सैन्यप्रशंसा, भेदनवृत्तान्त-प्रश्नः
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Praise of the Host and Inquiry after the Breach
चामरापीडिन: सर्वे जाम्बूनदविभूषिता:,राजेन्द्र! जयद्रथके घोड़े सवारीमें बहुत अच्छा काम देते थे। वे सब-के-सब चवँरकी कलँगीसे सुशोभित और सुवर्णमय आभूषणोंसे विभूषित थे। उन सिंधुदेशीय अश्वोंकी संख्या दस हजार थी
sañjaya uvāca |
chāmarāpīḍinaḥ sarve jāmbūnadavibhūṣitāḥ |
rājendra! jayadrathake ghode savārīmeṃ bahuta acchā kāma dete the |
ve saba-ke-saba chavara-kī kalaṅgī-se suśobhita aura suvarṇamaya ābhūṣaṇoṃ-se vibhūṣita the |
una sindhudeśīya aśvoṃ-kī saṅkhyā daśa sahasra thī ||
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜੈਦ੍ਰਥ ਦੀ ਰਥ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਚਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਿੰਧੁ-ਦੇਸ਼ੀ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward magnificence—gold ornaments, ceremonial trappings, and vast numbers—can amplify a warrior’s power in battle, yet such splendor does not resolve the ethical crisis of war; it underscores the contrast between material display and the deeper moral consequences of supporting adharma.
Sañjaya describes to Dhṛtarāṣṭra the impressive contingent of Sindhu-bred horses serving Jayadratha, richly adorned and numbering ten thousand, emphasizing the scale and preparedness of Jayadratha’s forces in the Drona Parva battle context.