Shloka 9
Droṇa’s Cakra-Śakaṭa Vyūha and the Protection of Jayadratha (द्रोणकृतः चक्रशकटव्यूहः)
यत् पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशव: स्त्रिय: । नालमेकस्य तत् सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत्,वह गाथा इस प्रकार है--इस पृथ्वीपर जितने भी धान, जौ, सुवर्ण, पशु और स्त्री आदि भोग्य पदार्थ हैं, वे सब एक मनुष्यको भी संतोष करानेके लिये पर्याप्त नहीं हैं; ऐसा समझकर मनको शान्त करना चाहिये
yat pṛthivyāṁ vrīhiyavaṁ hiraṇyaṁ paśavaḥ striyaḥ | nālam ekasya tat sarvam iti matvā śamaṁ vrajet ||
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਚੌਲ-ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
नारद उवाच
Educational Q&A
Material abundance cannot fully satisfy human desire; recognizing the inherent insufficiency of possessions and pleasures, one should cultivate śama—inner calm, restraint, and contentment.
Nārada delivers a proverbial gāthā (didactic maxim) within the Drona Parva context, redirecting attention from acquisitiveness and sensual pursuit toward mental pacification and ethical self-mastery.