Shloka 656
भीमबाद्न्तरे सक्तो विस्फुरत्यनिशं बली । भीमसेनकी भुजाओंमें फँसे हुए बलवान् सात्यकि धृष्टद्युम्नकी बातें सुनकर फुफकारते हुए सर्पके समान लंबी साँस खींचते हुए निरन्तर छूटनेकी चेष्टा कर रहे थे
bhīmabādhāntare sakto visphuraty aniśaṃ balī | bhīmasenakī bhujāsu phaṃsaḥ balavān sātyakiḥ dhṛṣṭadyumnasya vākyaṃ śrutvā bhujaṅga iva dīrgha-niḥśvāsaṃ muñcan nityam eva mokṣāya ceṣṭate sma |
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਭੀਮਸੇਨ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਕਸੇ ਹੋਏ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਬਲਵਾਨ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਲਗਾਤਾਰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤੜਫ਼ਦਾ ਰਿਹਾ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਫੁੰਕਾਰਦੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ-ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਖਿੱਚਦਾ, ਬਿਨਾ ਰੁਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even when physically restrained and pressured by circumstances, a warrior’s duty-driven resolve is shown through sustained effort and self-control; the passage highlights endurance and determination amid the ethical intensity of battlefield dharma.
Sātyaki is trapped in Bhīma’s powerful hold. After hearing Dhṛṣṭadyumna speak, he reacts with serpent-like hissing and heavy breathing, and keeps struggling continuously to free himself.