Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

सो<दृश्यत मुहूर्तेन श्वाविच्छधललितो यथा । घटोत्कचके शरीरमें दो अंगुल भी ऐसा स्थान नहीं बचा था, जो बाणोंसे विदीर्ण न हो गया हो। वह दो ही घड़ीमें काँटोंसे युक्त साहीके समान दिखायी देने लगा ।। न हयान्न रथं तस्य न ध्वजं न घटोत्कचम्‌

so 'dṛśyata muhūrtena śvāvicchadhalalito yathā | ghaṭotkacake śarīre na aṅgula-dvayam api tādṛśaṃ sthānaṃ na avaśiṣyate yat bāṇair na vidīrṇaṃ syāt | sa hi dve ghaṭike eva kaṇṭakair yuktaḥ śāhī iva dṛśyate || na hayān na rathaṃ tasya na dhvajaṃ na ghaṭotkacam |

ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਜਾਰੂ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਘਟੋਤਕਚ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਥਾਂ ਐਸੀ ਨਾ ਰਹੀ ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰੀ ਨਾ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੇਵਲ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਸਜਾਰੂ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਨਾ ਰਥ, ਨਾ ਧਵਜ—ਨਾ ਹੀ ਘਟੋਤਕਚ ਆਪ—ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਬਰਖਾ ਤੋਂ ਅਵਿੰਧ ਰਹੇ।

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अदृश्यतwas seen/appeared
अदृश्यत:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
मुहूर्तेनin/within a moment; by a muhurta
मुहूर्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
श्वाविच्छदporcupine (lit. 'dog-hedged/covered')
श्वाविच्छद:
TypeNoun
Rootश्वाविच्छद
FormMasculine, Nominative, Singular
ललितःgraceful/beautiful (here: having the look/appearance)
ललितः:
TypeAdjective
Rootललित
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas; like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
not
:
TypeIndeclinable
Root
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
ध्वजम्banner/standard
ध्वजम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Accusative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
घटोत्कचम्Ghaṭotkaca
घटोत्कचम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootघटोत्कच
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

सञ्जय (Sañjaya)
घटोत्कच (Ghaṭotkaca)
बाण (arrows)
रथ (chariot)
हय (horses)
ध्वज (banner/standard)
श्वाविच्छद/साही (porcupine/hedgehog simile)