Shloka 5
Śaineya’s Breakthrough and Reunion with Arjuna (शैनेयस्य समागमः)
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते । सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम्,चढ़ने, उतरने, फैलने, कूद-कूदकर चलने, भली-भाँति प्रहार करने, युद्धके लिये जाने और अवसर देखकर पलायन करनेमें भी कुशल हैं
ārohe paryavaskande saraṇe sāntaraplute | samyak-praharaṇe yāne vyapayāne ca kovidam ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਚੜ੍ਹਨ-ਉਤਰਣ ਵਿੱਚ, ਦੌੜਦਿਆਂ ਉਤਰ ਕੇ ਝਪਟ ਪੈਣ ਵਿੱਚ, ਔਖੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ, ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਰਕਦੇ-ਫੈਲਦੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ, ਠੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
Competence in warfare includes restraint and discernment: true skill is not only the ability to attack effectively but also the wisdom to withdraw at the right time, keeping action aligned with judgment and purpose.
Sañjaya is describing a warrior’s tactical proficiency—mounting and dismounting, maneuvering with leaps and rapid movement, striking accurately, advancing to fight, and retreating when advantageous—highlighting battlefield versatility.