Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Kṛṣṇa-vīrya-kathana

Dhṛtarāṣṭra’s appraisal of Vāsudeva’s deeds

पश्यामस्त्रिषु लोकेषु न त॑ संस्थास्नुचारिषु । जातं चापि जनिष्यन्तं द्वितीयं चापि साम्प्रतम्‌,स्थावर-जंगमरूप तीनों लोकोंमें एकमात्र उशीनरपौत्र शैब्यको छोड़कर दूसरे किसी ऐसे राजाको न तो हम इस समय उत्पन्न हुआ देखते हैं और न भविष्यमें किसीके उत्पन्न होनेका लक्षण ही देख पाते हैं, जो इस महान्‌ भारको वहन करनेवाला हो। इस मर्त्यलोकके निवासी मनुष्य उनकी गतिको नहीं पा सकेंगे

paśyāmas triṣu lokeṣu na taṁ saṁsthāsnucāriṣu | jātaṁ cāpi janiṣyantaṁ dvitīyaṁ cāpi sāmpratam ||

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਜਨਮੇ ਹੋਇਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੀ—ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰ ਝੱਲ ਸਕੇ। ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।”

पश्यामःwe see
पश्यामः:
Karta
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, बहुवचन
त्रिषुin three
त्रिषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्रि
Formपुं/नपुं, सप्तमी, बहुवचन
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
Formपुं, सप्तमी, बहुवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that (one/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुं, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
संस्थास्नुचारिषुamong those moving/acting in established stations (i.e., in the settled orders)
संस्थास्नुचारिषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसंस्था + स्नुचारिन्
Formपुं/नपुं, सप्तमी, बहुवचन
जातम्born (already arisen)
जातम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजात (√जन्)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
जनिष्यन्तम्about to be born (future-born)
जनिष्यन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजनिष्यत् (√जन्)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
द्वितीयम्a second (one)
द्वितीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्वितीय
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
साम्प्रतम्at present/now
साम्प्रतम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
the three worlds (trailokya)
M
martyaloka (mortal world)