Shloka 31
भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः
Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana
संदश्य दशनैरोष्ठं सक्किणी परिसंलिहन् । शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत् । पर्वतं वारिधाराभि: प्रावषीव बलाहक:ः
saṃdaśya daśanair oṣṭhaṃ sakkiṇī parisaṃlihan | śaravarṣeṇa mahatā duryodhanam avākirat | parvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੋਠ ਦਬਾ ਕੇ ਅਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਨੇ ਚਾਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਰਸਾ ਦੇਵੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how inner states—especially anger and aggressive resolve—manifest outwardly in action. The monsoon-cloud simile suggests an overwhelming, almost natural-force quality to violence once it is set in motion, reminding the reader that ethical restraint is crucial because unleashed fury can become indiscriminate and unstoppable.
Sañjaya describes a warrior (contextually the Hidimba’s son, Ghaṭotkaca) showing fierce determination—biting his lip and licking the corners of his mouth—then drawing his great bow and inundating Duryodhana with a heavy volley of arrows, compared to a rain cloud drenching a mountain with torrents.