Shloka 6
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
उदतिष्ठद् रजो भौम॑ छादयानं दिवाकरम् | न दिश: प्रदिशो वापि तत्र हन्यु: कथं नरा:
udatiṣṭhad rajo bhaumaṁ chādayānaṁ divākaram | na diśaḥ pradiśo vāpi tatra hanyuḥ kathaṁ narāḥ ||
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਧੂੜ ਐਨੀ ਚੜ੍ਹੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਵੀ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਨਾ ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ; ਐਸੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਲੜ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ?
संजय उवाच
Educational Q&A
When perception and orientation collapse, action becomes indiscriminate; the verse highlights the ethical danger of warfare where judgment is obscured and responsibility for harm becomes harder to sustain.
Sañjaya describes the battlefield: massive dust rises from the ground, hides the sun, and makes it impossible to distinguish directions, so fighters cannot clearly see whom they are striking.