Shloka 83
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
Devanagari script
हतारोहाश्न मातड्रा: पाण्डवेन कृता रणे
Translation
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ ਭੀਮ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝਟਕੇ ਖਾਧੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੌੜ ਪਏ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰਣ ਲੱਗੇ।
Word by Word
हताslain
हता:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
आरोहाःriders
आरोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootआरोह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मत्ताःmaddened, intoxicated
मत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमत्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
गजाःelephants
गजाः:
Karta
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवेनby the Pandava
पाण्डवेन:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
कृताःmade, caused (to be)
कृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes