उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
महादोष: संनिपातस्तस्याद्य: क्षय उच्यते । परस्परज्ञा: संहृष्टा व्यवधूता: सुनिश्चिता:,युद्ध महान् दोषका भण्डार है। उन दोषोंमें सबसे प्रधान है जनसंहार। यदि एक दूसरेको जाननेवाले, हर्ष और उत्साहमें भरे रहनेवाले, कहीं भी आसक्त न होकर विजय- प्राप्तिका दृढ़ निश्चय रखनेवाले तथा शौर्यसम्पन्न पचास सैनिक भी हों तो वे बड़ी भारी सेनाको धूलमें मिला देते हैं। यदि पीछे पैर न हटानेवाले पाँच, छ: और सात ही योद्धा हों तो वे भी निश्चितरूपसे विजयी होते हैं
mahādoṣaḥ saṁnipātas tasyādyaḥ kṣaya ucyate | parasparajñāḥ saṁhṛṣṭā vyavadhūtāḥ suniścitāḥ ||
ਜੰਗ ਮਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ‘ਖ਼ਯ’—ਜਨ-ਸੰਹਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਯੋਧੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਹੋਣ—ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
व्यास उवाच