Shloka 21
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
महाभाग कथं यज्ञेष्वागमो नृपसत्तम । यष्टव्यं पशुभिमुख्यैरथो बीजै रसैरिति,“महाभाग नृपश्रेष्ठ! यज्ञोंके विषयमें शास्त्रका मत कैसा है? मुख्य-मुख्य पशुओंद्वारा यज्ञ करना चाहिये अथवा बीजों एवं रसोंद्वारा'
mahābhāga kathaṃ yajñeṣv āgamo nṛpasattama | yaṣṭavyaṃ paśubhir mukhyair atho bījai rasair iti ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ! ਯੱਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਂ (ਦ੍ਰਵ ਅਰਪਣਾਂ) ਨਾਲ?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical-ritual inquiry: what do authoritative scriptures prescribe for yajña—animal offerings or non-violent substitutes like grains and liquid oblations—highlighting the tension between ritual tradition and moral concern.
Vaiśampāyana, while narrating, introduces a question addressed to a foremost king, asking for clarification of the śāstric position on how sacrifices should be conducted—by principal animals or by offerings such as seeds and juices.