Shloka 38
Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat
भर्तरें निहतं दृष्टवा पुत्रं च पतितं भुवि | चित्राड्भदा परित्रस्ता प्रविवेश रणाजिरे
bhartāraṁ nihataṁ dṛṣṭvā putraṁ ca patitaṁ bhuvi | citrāṅgadā paritrastā praviveśa raṇājire ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਸੁੱਧ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਰਣ-ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how warfare’s harm extends beyond combatants: the death of a spouse and the collapse of a child compel even a grieving wife-mother to step into the war-zone. It implicitly raises an ethical awareness of war’s ripple effects on dharma, family bonds, and human vulnerability.
Citrāṅgadā sees her husband killed and her son lying fallen on the ground; overwhelmed and shaken, she nevertheless goes into the battlefield, driven by grief and urgency.