Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 15
Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat
सर्वोपकरणोपेतं युक्तमश्वचिर्मनोजवै: । सचक्रोपस्करं श्रीमान् हेमभाण्डपरिष्कृतम्
sarvopakaraṇopetaṁ yuktam aśvacirmamanojavaiḥ | sacakropaskaraṁ śrīmān hemabhāṇḍapariṣkṛtam ||
ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੜਾਵਟ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਥ ਰਾਜਸੀ ਠਾਠ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਧੁਜਾ ਲਹਿਰਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਪਰਮ-ਪੂਜਿਤ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਬਭ੍ਰੁਵਾਹਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-dharma through disciplined readiness: power and wealth (golden adornments, swift horses) are presented not for vanity but to meet a duty-bound confrontation with proper preparation and honor.
Vaiśampāyana describes a magnificently equipped chariot—fully prepared with war-gear and mind-swift horses—signaling that a royal warrior is about to advance to face Arjuna in the Aśvamedha-related episode.