Shloka 166
Abhimanyu’s Śrāddha; Vyāsa’s Assurance of the Unborn Heir (अभिमन्योः श्राद्धं तथा गर्भरक्षणोपदेशः)
न पृष्ठतः कृतश्नापि संग्रामस्तेन दुस्तर: । “पिताजी! अभिमन्युने संग्राममें आगे रहकर शत्रुओंका सामना किया। उसने कभी भी अपना मुख विकृत नहीं किया। उस दुस्तर युद्धमें उसने कभी पीठ नहीं दिखायी
na pṛṣṭhataḥ kṛtaśnāpi saṅgrāmas tena dustaraḥ |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਉਸ ਦੁਸਤਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ; ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਮਰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠਿਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of meeting danger face-to-face: true valor is shown by not turning one’s back in battle, maintaining honor and resolve even in a nearly insurmountable conflict.
Vaiśampāyana describes a warrior’s conduct in a fierce battle, emphasizing that he did not fight from the rear or retreat; his steadfast front-facing engagement made the battle especially formidable.