Shloka 20
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिता: । हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवु: समवस्थिता:
tisras tu pāṇḍuputrāṇāṁ camvo bībhatsupālitāḥ | hatapravīrabhūyiṣṭhā babhūvuḥ samavasthitāḥ ||
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਂਡੁ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬੀਭਤਸੁ ਅਰਜੁਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਡਟੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
Even after severe losses, disciplined resolve and responsible leadership can keep a community from collapsing; the verse highlights steadfastness under adversity and the kṣatriya ethic of maintaining order and readiness despite grief.
Vāsudeva describes the Pāṇḍavas’ remaining strength: three military divisions still stand, with Arjuna guarding them. Many leading warriors have fallen, yet the troops remain formed up and prepared to fight.