Shloka 17
Uttanka’s Inquiry and Vāsudeva’s Adhyātma Exposition
Guṇa–Ritual–Immanence Teaching
Devanagari script
महर्षे विदितं भूय: सर्वमेतत् तवानघ । तेडत्यक्रामन् मतिं महां भीष्मस्य विदुरस्यथ च
Translation
ਮਹਰਿਸ਼ੇ, ਅਨਘ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਵਿਦਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਿਸੇ ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਮਿਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਦੀ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
Word by Word
महर्षेO great sage
महर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Vocative, Singular
विदितम्known
विदितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootविदित
FormNeuter, Nominative, Singular
भूयःagain; moreover
भूयः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तवof you; to you
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
अनघO sinless one
अनघ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular
तेthey (those people)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अत्यक्रामन्overstepped; disregarded
अत्यक्रामन्:
Karta
TypeVerb
Rootअति-क्रम्
FormAorist (simple past), 3rd, Plural, Parasmaipada
मतिम्opinion; counsel
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Accusative, Singular
महाम्great
महाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormFeminine, Accusative, Singular
भीष्मस्यof Bhishma
भीष्मस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
विदुरस्यof Vidura
विदुरस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Genitive, Singular
अथand; then
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
चand
च:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootच
महर्षेO great sage
महर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes