Shloka 8
Sāttvika-vṛtta-kathana (Brahmā on the Conduct of Sattva) — Chapter 38
उपेक्षा ब्रह्मचर्य च परित्यागश्न सर्वश: | निर्ममत्वमनाशीष्ट्वमपरिक्षतधर्मता
vāyudeva uvāca | upekṣā brahmacaryaṃ ca parityāgaś ca sarvaśaḥ | nirmamatvam anāśiṣṭvam aparīkṣata-dharmatā || viśvāsaḥ lajjā titikṣā tyāgaḥ pavitratā ālasya-rahitatā komalatā moha-abhāvaḥ prāṇiṣu dayā paiśunya-avarjanam harṣaḥ santoṣaḥ agarvitā vinayaḥ sadvṛttam śānti-karmaṇi śuddha-bhāvena pravṛttiḥ uttamā buddhiḥ āsakti-vimokṣaḥ jagad-bhogeṣu udāsīnatā brahmacaryam sarva-tyāgaḥ nirmamatā phala-kāmanā-rahitatā dharmasya nirantara-pālanam—etāni sarvāṇi sattva-guṇasya kāryāṇi ||
ਵਾਯੁਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਪੇਖਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਅਤੇ ਸਰਬਥਾ ਤਿਆਗ; ਨਿਰਮਮਤਾ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਅਭਾਵ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਧੀਰਜ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਲੱਜਾ, ਤਿਤਿਖਿਆ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਆਲਸ-ਰਹਿਤਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਮੋਹ-ਰਹਿਤਤਾ; ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ, ਚੁਗਲੀ/ਪਰ-ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਹರ್ಷ, ਸੰਤੋਖ; ਅਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਨਿਮਰਤਾ, ਵਿਨਯ, ਸਦਾਚਾਰ; ਸ਼ਾਂਤਿਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ, ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ; ਸੰਯਮ, ਸਰਵਤਿਆਗ, ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ, ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਲਣ—ਇਹ ਸਭ ਸੱਤਵ-ਗੁਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਹਨ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse lists ethical and psychological traits—self-restraint, non-possessiveness, purity, compassion, humility, detachment, and acting without craving results—as the defining manifestations of sattva-guṇa (the quality of clarity and goodness) and urges steady adherence to dharma.
Vāyudeva is speaking as a teacher, characterizing sattva by enumerating its observable virtues, thereby guiding the listener toward a sattvic way of life grounded in renunciation, peace-oriented conduct, and continuous righteousness.