Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 13
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
स्वदोषकोपनादू रोगं लभते मरणान्तिकम् | अपि वोदड्)चन्धनादीनि परीतानि व्यवस्यति
svadoṣakopanād u rogaṁ labhate maraṇāntikam | api vodaka-candanādīni parītāni vyavasyati |
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਉਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਫਾਹਾ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਮਰਨਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਿਰੁੱਧ ਉਪਾਅ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
Unchecked inner दोष (faults) and anger do not merely harm others; they rebound upon oneself as severe illness and can drive one toward adharmic, self-destructive choices. The verse warns that ethical self-restraint protects both body and mind.
A Siddha is instructing or admonishing, describing the downward spiral caused by inner दोष becoming inflamed: first manifesting as fatal disease, and then as a resolve to adopt forbidden measures like hanging or drowning—illustrating the moral and practical danger of losing self-control.