Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 22
Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
Devanagari script
उक्तो बहुविध॑ राजा तत्र तत्र युधिष्ठिर: । सह भीष्मेण यद् युक्तमस्माभि: शोककारिते
Translation
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ ਸਮੇਤ ਅਸੀਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।
Word by Word
उक्तःhaving been spoken / addressed
उक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवच् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त: उक्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बहुविधम्in many ways / of many kinds
बहुविधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहुविध
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (in various places)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
भीष्मेणwith Bhīṣma
भीष्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootभीष्म
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यत्whatever / that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
युक्तम्proper / fitting
युक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुज् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त: युक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शोककारितेin (him) made sorrowful / in the grief-stricken (one)
शोककारिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशोककारित (शोक + कारित)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes